Hadrianopolis Kazıları: Son Bulgular ve Antik Kentin Sırları

Hadrianopolis, Karabük ili Eskipazar ilçesinde yer alan ve sistematik kazıların 2003 yılında başladığı bir Roma antik kentidir. Yirmi yılı aşkın süren bu çalışmalar, her geçen sezon yeni sürprizler sunmaya devam etmektedir. Bu yazıda Hadrianopolis kazılarının tarihini, öne çıkan bulguları ve kentin hâlâ yanıtlanmayı bekleyen sorularını ele alıyoruz.

⠀

Kazıların Başlangıcı: 2003 ve Sonrası

⠀

Hadrianopolis üzerine ilk sistematik arkeolojik çalışmalar 2003 yılında, Bülent Ecevit Üniversitesi (bugün Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi) akademisyenlerinin öncülüğünde başlatılmıştır. Başlangıçta sınırlı bir bütçe ve küçük bir ekiple sürdürülen kazılar, bulunan eserlerin kalitesi arttıkça uluslararası akademik ilgi çekmeye başlamıştır.

İlk sezonlarda ortaya çıkan fresk ve mozaik parçaları, bölgenin Roma dönemindeki önemini beklenmedik biçimde ortaya koydu. Bu erken bulgular, projeye hem devlet hem de akademik destek sağlanmasında belirleyici bir rol oynadı.

⠀

Öne Çıkan Bulgular

⠀

⠀

Fresk Buluntuları

Hadrianopolis kazılarının en büyük sürprizi, renklerin büyük bölümünü koruyarak günümüze ulaşmış fresk parçalarıdır. Kırmızı, sarı, yeşil ve mavi tonlarındaki bu duvar resimleri, Anadolu'daki Roma dönemi duvar resim geleneğine ilişkin akademik anlayışı yeniden şekillendirmiştir.

Mozaik Zeminler

Villa ve hamam alanlarında ortaya çıkarılan mozaik zeminler, yüksek kaliteli tesserae işçiliğiyle Roma dünyasındaki benzer örneklerle rahatlıkla karşılaştırılabilir niteliktedir. Geometrik kompozisyonlar ve bitkisel motifler ağırlıklı olmakla birlikte figüratif sahnelere de rastlanmıştır.

Sikke Koleksiyonu

Kazılarda çok sayıda bronz ve gümüş Roma sikkesi bulunmuştur. Bu sikkeler, Hadrianopolis'in aktif ticaret yapısını ve bağlı olduğu Roma ekonomik ağını belgelemek açısından değerli veriler sunmaktadır.

Mimari Kompleksler

Tiyatro, birden fazla hamam yapısı, kiliseler ve villa konutları; kazıların farklı sezonlarında aşamalı biçimde gün yüzüne çıkarılmıştır. Kent planının bütünü henüz tam olarak ortaya konulamamış olsa da mevcut veriler Hadrianopolis'in iyi organize edilmiş bir Roma kenti olduğunu göstermektedir.

⠀

Kazı Yöntemi ve Zorlukları

⠀

⠀

Hadrianopolis kazıları, antik kentin büyük bölümünün hâlâ tarım arazisi ve yerleşim alanı altında olması nedeniyle pratik güçlüklerle karşı karşıyadır. Bu durum, alandaki çalışmaları oldukça dikkatli ve aşamalı bir şekilde sürdürmeyi zorunlu kılmaktadır.

Modern arkeoloji metodolojisi çerçevesinde kazılar; stratigrafik analiz, buluntu kataloglama ve koruma çalışmalarını eş zamanlı yürütür. Ortaya çıkan freskler, doğrudan hava ve nem etkisine maruz kaldıklarında bozulabildiğinden, bazı bölgelerin önce belgelenmesi ardından özel yöntemlerle korunması gerekmektedir.

⠀

Hadrianopolis'in Yanıtlanmayı Bekleyen Soruları

⠀

Her arkeoloji alanında olduğu gibi Hadrianopolis'te de henüz yanıtlanamamış pek çok soru mevcuttur.

Kentin gerçek sınırları nerede?

Kazı alanının bugün erişilebilen bölümü, kentin tamamını temsil etmemektedir. Antik kentin ne kadar geniş bir alana yayıldığı henüz kesin olarak bilinmemektedir.

Hadrianus ile doğrudan bağlantı var mı?

Kent adını İmparator Hadrianus'tan almaktadır; ancak Hadrianus'un bölgeye gerçekten gelip gelmediği ya da kentin onun döneminde mi kurulduğu yoksa yalnızca onun adına mı adlandırıldığı tartışma konusudur.

Kentin sonu nasıl geldi?

Hadrianopolis'in hangi dönemde ve nasıl terk edildiği de belirsizliğini korumaktadır. Yerleşim izleri Bizans dönemine kadar sürmektedir; ancak kentin çöküşünü tetikleyen olaylar henüz netlik kazanmamıştır.

⠀

Ziyaretçiler İçin Kazı Alanı

⠀

Hadrianopolis, aktif bir kazı alanı olmasına karşın ziyaretçilere açıktır. Bazı dönemlerde kazı çalışmaları devam ettiğinden ziyaretçiler arkeologların çalışmalarını yakından gözlemleme fırsatı bulabilir; bu, standart turizm deneyimlerinden çok farklı, gerçek bir "canlı keşif" hissi yaratır.

Hadriana Palace Hotel, antik kente yürüme mesafesindedir. Sabah erkenden kazı alanına gidip Hadrianopolis'i keşfetmek; ardından otele dönerek Safranbolu veya Tokatlı Kanyonu'nu öğleden sonra gezmek, aynı güne sığdırılabilecek verimli bir program oluşturur.

Hadrianopolis, Türkiye'nin en heyecan verici aktif arkeoloji projelerinden biridir. Her kazı sezonunda yeni bir sayfanın açıldığı bu antik kentte, henüz toprağın altında ne kadar hikâye yattığını bilmek mümkün değildir.